Với các dịp cao điểm, càng nhiều người cùng đặt một ngày thì bạn càng phải chốt đơn sớm: khoảng một tuần cho 14/2, 8/3, 20/10 và 20/11; hai tới bốn tuần cho Trung thu nếu gửi nhiều nơi; và ba tới bốn tuần cho quà Tết, nhất là quà cần đi liên tỉnh. Giáng sinh nằm ở giữa, khoảng năm tới bảy ngày.
Những con số này không phải luật của shop nào, mà là mặt bằng mà người làm quà thường khuyên khách sau nhiều mùa bị quá tải. Lý do không nằm ở việc làm món quà lâu hơn, mà ở chỗ cùng một ngày có quá nhiều đơn đổ vào một số ít thợ và người giao. Bài này xếp các dịp theo mức chen chúc, chỉ ra cột mốc nên giữ chỗ, mốc nên chốt mẫu, mốc cuối cùng còn đặt được, và cách lập một lịch nhắc cho cả năm để không phải chạy theo.
Bảng mốc đặt sớm cho bảy dịp cao điểm
Bảng dưới đây gom kinh nghiệm chung của nhiều shop quà nội thành. Cột “giữ chỗ” là lúc nên nhắn shop xin một suất giao; cột “chốt mẫu” là lúc nên duyệt xong mẫu và đặt cọc; cột “mốc cuối” là lúc nhiều shop bắt đầu từ chối đơn mới cho đúng ngày.
| Dịp | Giữ chỗ | Chốt mẫu, đặt cọc | Mốc cuối thường gặp | Chỗ dễ kẹt |
|---|---|---|---|---|
| 14/2 | Khoảng 10 ngày trước | 5 tới 7 ngày trước | 2 tới 3 ngày trước | Giao buổi tối, hoa tươi |
| 8/3 | Khoảng 10 ngày trước | 5 ngày trước | 2 ngày trước | Giao văn phòng buổi sáng |
| 20/10 | Khoảng 10 ngày trước | 5 ngày trước | 2 ngày trước | Giao văn phòng buổi sáng |
| 20/11 | Khoảng 1 tuần trước | 4 tới 5 ngày trước | 2 ngày trước | Giao tới trường, giờ ra vào |
| Trung thu | 3 tới 4 tuần trước | 2 tuần trước | 1 tuần trước nếu đi tỉnh | Gửi số lượng nhiều, đi liên tỉnh |
| Giáng sinh | Khoảng 1 tuần trước | 4 tới 5 ngày trước | 2 ngày trước | Tối 24/12, khu trung tâm |
| Tết | 4 tuần trước | 2 tới 3 tuần trước | Trước khi đơn vị giao nghỉ Tết | Hàng liên tỉnh, những ngày giáp Tết |
Nếu dịp rơi vào cuối tuần, cộng thêm hai ngày vào mọi cột, vì shop dồn cả đơn cá nhân lẫn đơn công ty vào ngày làm việc trước đó. Nếu bạn cần chữ riêng, thiệp viết tay hay mẫu theo ý, cộng thêm hai tới ba ngày nữa cho khâu trao đổi.
Vì sao mỗi dịp cần một mốc khác nhau
Dịp tặng cá nhân dồn vào một khung giờ. Ngày 14/2 và tối Giáng sinh, phần lớn người đặt đều muốn giao chiều tối, nên một shop có ba người giao không thể nhận vô hạn đơn cho cùng hai tiếng. Thứ hết trước tiên là suất giao, không phải hoa hay bánh.
Dịp tặng ở cơ quan dồn vào buổi sáng. Ngày 8/3, 20/10 và 20/11, nhiều đơn phải tới trước giờ họp hoặc trước buổi lễ ở trường. Shop phải dậy làm từ đêm hôm trước, nên họ chốt danh sách sớm để tính số thợ cần gọi thêm.
Dịp tặng theo lô cần thời gian gom hàng. Trung thu và Tết là lúc một người đặt mười, hai mươi phần quà cho nhiều địa chỉ. Shop phải nhập đủ hàng, đóng gói và xếp tuyến, có khi phải gửi qua đơn vị vận chuyển liên tỉnh vốn cũng đang quá tải.
Hàng tươi không làm trước được. Hoa và bánh kem chỉ làm trước vài giờ, nên shop không thể làm dồn từ tuần trước. Việc bạn đặt sớm giúp shop biết cần nhập bao nhiêu hoa, bao nhiêu khuôn bánh, chứ không có nghĩa món quà được làm sớm.
Mốc cuối không phải mốc an toàn. Nhiều người thấy shop vẫn nhận đơn hai ngày trước dịp và nghĩ là kịp. Nhận đơn thì được, nhưng lúc đó bạn thường chỉ còn những mẫu sẵn có và khung giờ giao rộng, khó hẹn chính xác.
Lập lịch nhắc đặt quà cho cả năm
Người hay quên nhất thường là người bận nhất. Cách đơn giản là đặt sẵn lời nhắc trên điện thoại ngay từ đầu năm, mỗi dịp hai lời nhắc. Ví dụ chị Hằng ở Đà Nẵng có mẹ ở Nghệ An, chồng làm ở Thành phố Hồ Chí Minh và hai con đi học, chị lập lịch như sau:
- Ghi tất cả các dịp chị thường tặng quà trong năm, kể cả sinh nhật người thân, vào một danh sách duy nhất, mỗi dòng ghi người nhận và tỉnh thành nơi họ ở.
- Với mỗi dịp, đặt lời nhắc thứ nhất trùng cột “giữ chỗ” trong bảng trên. Nội dung lời nhắc là một việc cụ thể: “nhắn shop gần nhà mẹ hỏi suất giao 20/10”.
- Đặt lời nhắc thứ hai trùng cột “chốt mẫu”, nội dung là “duyệt mẫu, đặt cọc, gửi lời nhắn thiệp”.
- Với quà liên tỉnh dịp Trung thu và Tết, thêm một lời nhắc thứ ba vào mốc cuối để kiểm tra mã vận đơn hoặc ảnh shop đã gửi hàng đi.
- Cuối mỗi dịp, ghi một dòng vào danh sách: shop nào giao đúng hẹn, shop nào trễ, ảnh có khớp không. Năm sau chị chỉ cần mở danh sách ra là biết nhắn ai trước.
Với cách này, việc đặt quà trở thành hai tin nhắn đúng lúc thay vì một buổi tối hốt hoảng lùng shop. Danh sách ghi chú cuối dịp chính là thứ giá trị nhất, vì shop tốt ở mỗi tỉnh mỗi khác và chỉ trải nghiệm thật mới cho bạn biết.
Đặt sớm nhưng vẫn giữ được quyền đổi ý
Một nỗi lo khi đặt sớm là lỡ đổi ý, đổi địa chỉ hoặc người nhận đi vắng. Bạn có thể giữ chỗ mà không trói mình bằng cách nói rõ với shop ngay từ đầu:
- Hỏi shop có nhận giữ suất giao mà chưa cần chốt mẫu không; nhiều shop đồng ý nếu bạn báo ngày, khung giờ và khu vực giao.
- Hỏi khoản cọc giữ chỗ có được trừ vào đơn và có được hoàn nếu bạn huỷ trước một mốc nào đó không. Xin shop ghi mốc đó vào tin nhắn.
- Hỏi đổi mẫu được tới khi nào. Với hoa, shop thường cho đổi tới một hai ngày trước vì chưa nhập hoa; với bánh in hình hay giỏ quà đặt riêng, mốc này sớm hơn.
- Hỏi đổi địa chỉ trong cùng thành phố có tính thêm phí giao không, và đổi sang tỉnh khác thì shop có làm được không.
- Lưu toàn bộ phần trao đổi này cùng một chỗ với ảnh đơn để khi cần đối chiếu không phải lục lại.
Khoản cọc nên ở mức vừa phải, đủ để shop yên tâm giữ chỗ. Với shop chưa từng mua, đừng chuyển trước toàn bộ tiền đơn chỉ vì sợ hết suất; một shop đàng hoàng hiểu khách cần thời gian để tin.
Những ngày “kẹp” dễ bị quên
Ngoài bảy dịp lớn, vài ngày kẹp sát dịp lớn cũng chịu chung cảnh quá tải dù bạn không tặng quà vì dịp đó. Sinh nhật rơi gần một ngày lễ là trường hợp hay bị bất ngờ nhất.
| Trường hợp | Điều xảy ra | Nên làm |
|---|---|---|
| Sinh nhật rơi đúng 14/2 hoặc sát ngày 8/3 | Shop coi như đơn ngày lễ, mẫu và giờ giao bị giới hạn | Đặt theo lịch của ngày lễ, không theo thói quen đặt sinh nhật |
| Kỷ niệm ngày cưới vào tuần trước Tết | Shop đang dồn sức cho hàng Tết, ít nhận mẫu riêng | Chốt mẫu sớm hơn hai tuần hoặc chọn mẫu có sẵn |
| Khai trương, tân gia vào tuần cuối năm | Giỏ, kệ hoa cạnh tranh suất giao với đơn Tết | Giữ chỗ từ đầu tháng, hẹn giờ giao rộng |
| Ngày lễ trùng cuối tuần | Đơn văn phòng dồn về thứ Sáu trước đó | Coi thứ Sáu như ngày cao điểm thứ hai |
| Đám hỏi, đám cưới mùa cuối năm | Shop hoa bận cả trang trí lẫn quà | Hỏi rõ shop có đủ người cho đơn lẻ hay không |
Những ngày kẹp này hay gây sự cố vì người đặt không nghĩ mình đang đặt vào mùa cao điểm. Khi lịch của bạn có một ngày sát dịp lớn, hãy xử lý nó như chính dịp lớn đó.
Mốc đặt theo loại quà trong mùa cao điểm
Cùng một dịp, mỗi loại quà kẹt ở một khâu khác nhau. Khi đã biết dịp nào cần đặt sớm, hãy chỉnh thêm theo loại quà bạn định gửi, vì có loại phải cộng thêm vài ngày so với bảng ở trên.
| Loại quà | Khâu hay nghẽn mùa cao điểm | Cộng thêm so với mốc chung | Câu nên hỏi shop |
|---|---|---|---|
| Hoa tươi bó, hộp hoa | Hoa nhập về theo số đơn đã nhận, loại hoa hot dễ hết | Không cần thêm nếu chọn mẫu sẵn | Loại hoa này shop đã đặt đủ cho ngày đó chưa |
| Bánh kem làm mới | Số khuôn, số chỗ trong tủ mát có hạn | Thêm 1 tới 2 ngày | Shop nhận tối đa bao nhiêu bánh cho ngày đó |
| Giỏ trái cây | Quả nhập theo mẻ, loại quả đẹp hết sớm | Thêm 1 ngày | Nếu thiếu quả thì shop thay bằng gì |
| Hộp quà đóng sẵn | Ít nghẽn, chủ yếu kẹt ở khâu giao | Không cần thêm | Hộp có sẵn trong kho hay phải chờ hàng về |
| Quà khắc, in tên | Máy và thợ khắc có giới hạn mỗi ngày | Thêm 3 tới 5 ngày | Ngày cuối shop còn nhận khắc là ngày nào |
Với đơn gồm nhiều loại, ví dụ hoa kèm bánh, hãy lấy mốc của loại chậm nhất cho cả đơn. Shop ghép quà thường phải chờ món chậm nhất xong mới xuất đi một lượt.
Khi đã lỡ mốc: còn làm được gì
Nếu bạn nhớ ra khi chỉ còn một hai ngày, đừng gửi tin nhắn chung chung kiểu “shop còn nhận đơn không”. Hãy nhắn đủ thông tin trong một lần: ngày giao, khung giờ chấp nhận được, khu vực, mức tiền dự kiến và việc bạn sẵn sàng chọn mẫu có sẵn. Shop đang bận sẽ trả lời người cho đủ dữ kiện trước.
Nới khung giờ là cách hiệu quả nhất. Thay vì đòi giao đúng 19 giờ tối 14/2, bạn nhận khung từ 14 giờ tới 18 giờ, hoặc giao trước một ngày cho người nhận ở văn phòng. Shop thường còn suất ở các khung giờ ít người chọn.
Cách thứ hai là chọn món không phụ thuộc thợ: hộp quà đóng sẵn, giỏ trái cây có mẫu cố định. Những món này shop làm hàng loạt nên ít bị nghẽn hơn hoa cắm theo yêu cầu hay bánh vẽ hình.
Cách cuối là tách việc tặng quà và việc chúc mừng. Bạn gọi điện chúc đúng ngày, còn món quà tới chậm một hai ngày kèm lời nhắn giải thích. Với người thân, điều này thường nhẹ nhàng hơn nhiều so với một món quà vội vàng sai ý.
Câu hỏi thường gặp
Đặt quà 20/10 trước mấy ngày là vừa?
Nên nhắn giữ chỗ khoảng mười ngày trước và chốt mẫu, đặt cọc trước năm ngày. Nếu cần giao văn phòng buổi sáng hoặc nhiều phần quà cùng lúc thì nên chốt sớm hơn nữa, vì suất giao sáng hết rất nhanh.
Đặt quá sớm có sợ hoa héo, bánh cũ không?
Không, vì đặt sớm chỉ là giữ chỗ và chốt mẫu. Hoa và bánh vẫn được làm vài giờ trước khi giao. Bạn có thể hỏi shop giờ bắt đầu làm món của mình để yên tâm về độ tươi.
Quà Tết gửi đi tỉnh khác cần đặt trước bao lâu?
Nên giữ chỗ khoảng bốn tuần trước Tết và chốt mẫu hai tới ba tuần trước. Mốc cuối không tính theo ngày Tết mà theo ngày đơn vị giao hàng của shop ngừng nhận hàng đi tỉnh, nên phải hỏi shop ngày đó.
Lịch trong bài có đúng cho mọi tỉnh thành không?
Đây là mặt bằng chung của các shop nội thành ở thành phố lớn. Ở tỉnh nhỏ, số đơn ít hơn nhưng shop cũng ít người hơn, nên mức quá tải có thể tương đương. Luôn hỏi lại shop ở nơi người nhận sống.
Đã lỡ mốc cuối thì có nên chọn shop lạ còn nhận đơn không?
Có thể, nhưng hãy kiểm tra shop kỹ như ngày thường và không chuyển trước toàn bộ tiền. Shop lạ nhận đơn sát ngày lễ dễ quá tải nhất, nên xin ảnh hàng thật và hẹn khung giờ rộng.
Có nên đặt sẵn quà cho cả năm với một shop không?
Nếu shop đã giao tốt cho bạn ít nhất một lần, việc báo trước lịch cả năm giúp họ giữ suất cho bạn. Nhưng nên chốt và trả tiền từng dịp một thay vì trả trước cho cả năm.