Ngay trong ngày nhận, giỏ quà nên được gỡ màng, tách ra theo nhóm món và cất mỗi nhóm đúng chỗ, thay vì để nguyên cả giỏ trên bàn cho đẹp. Giỏ để nguyên vài ngày là cách nhanh nhất làm trái cây hỏng và làm các món khô ám ẩm, trong khi chỉ cần mười lăm phút tách giỏ là giữ được gần như mọi món.
Bài này dành cho cả người nhận lẫn người đặt từ xa muốn dặn người nhà: cách tách giỏ, nhóm món theo cách bảo quản, đọc đúng các loại ngày ghi trên bao bì, những điều nên dặn người lớn tuổi, xử lý khi phát hiện món hỏng sau vài ngày, và cách dùng lại vỏ giỏ, hộp quà. Bài không bàn về dinh dưỡng hay việc ai nên ăn gì.
Tách giỏ trong mười lăm phút
Làm trên một mặt bàn rộng, có sẵn vài túi kín và một hộp đựng. Thứ tự hợp lý như sau:
- Chụp một tấm ảnh giỏ còn nguyên, gửi người đặt. Đây vừa là lời cảm ơn vừa là bằng chứng nếu có lỗi.
- Gỡ toàn bộ màng bọc, nơ, giấy rơm. Giấy rơm ẩm thì bỏ ngay, khô thì có thể giữ lại.
- Lấy trái cây và món tươi ra trước, đặt riêng một chỗ.
- Bày các món đóng gói ra theo hàng, đọc hạn dùng từng món.
- Xếp mỗi món về đúng nhóm bảo quản theo bảng dưới.
- Lau khô đáy giỏ, để giỏ thoáng một ngày trước khi cất hay dùng lại.
Nếu giỏ là quà biếu tiếp cho người khác, bạn vẫn nên gỡ màng xem bên trong, kiểm hạn dùng và trái cây, rồi gói lại. Một giỏ đi qua hai lần trao tay mà không ai mở ra xem là giỏ dễ có món hỏng nhất.
Cả việc này nên làm ngay trong ngày nhận, kể cả khi bận, vì trái cây trong màng kín xuống rất nhanh chỉ sau một đêm.
Nhóm món theo cách bảo quản
Hầu hết giỏ quà gồm các nhóm dưới đây. Cột cuối là nguyên tắc chung; luôn ưu tiên hướng dẫn ghi trên bao bì của từng món:
| Nhóm | Ví dụ thường gặp | Để ở đâu | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Trái cây mềm | Nho, dâu, xoài chín, đào | Ngăn mát tủ lạnh | Nhặt quả dập ra riêng, dùng sớm nhất |
| Trái cây vỏ dày | Cam, bưởi, táo, lê | Chỗ thoáng mát, tránh nắng | Không chất chồng nhiều tầng |
| Bánh, mứt làm thủ công | Bánh bông lan, mứt dẻo | Theo bao bì, thường hộp kín nơi mát | Hạn dùng thường ngắn, ưu tiên dùng trước |
| Đồ khô đóng gói | Hạt, trà, bánh quy | Tủ khô, đậy kín sau khi mở | Tránh để cạnh bếp hay nơi ẩm |
| Chai lọ | Nước ép, mật ong, dầu | Theo bao bì; sau khi mở xem hướng dẫn | Kiểm nắp còn kín, không rỉ |
| Món có mùi mạnh | Cà phê, hạt tẩm gia vị | Hộp kín riêng | Để xa trà, bánh quy để không ám mùi |
Nếu không chắc một món cần để đâu, hãy đọc kỹ dòng hướng dẫn bảo quản trên bao bì. Với hàng nhập khẩu bán ở Việt Nam, thông tin này thường có trên nhãn phụ tiếng Việt dán kèm; nếu không thấy, người đặt có thể hỏi lại shop.
Đọc đúng các loại ngày ghi trên bao bì
Trên bao bì thường có một hoặc hai ngày. Ngày sản xuất cho biết món được làm khi nào. Hạn sử dụng là mốc mà sau đó nhà sản xuất không còn bảo đảm chất lượng và an toàn của món. Một số hàng nhập ghi "sử dụng tốt nhất trước" kèm một ngày; với cách ghi này, nhà sản xuất nói về chất lượng tốt nhất của món, nhưng bạn vẫn nên coi đó là mốc để dùng trước, không nên để quá.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: hạn ghi trên bao bì áp dụng cho món còn nguyên, chưa mở. Sau khi mở, nhiều món có hướng dẫn riêng như dùng trong một thời gian ngắn hoặc phải để lạnh. Hũ mứt, chai nước ép mở ra rồi để ngoài nhiều ngày là trường hợp thường gặp.
Mẹo xếp tủ: món có hạn gần nhất đặt phía ngoài, dễ thấy; món hạn xa đặt phía trong. Với giỏ nhiều món, có thể viết hạn dùng lên một mảnh giấy dán ngoài hộp đựng, để người trong nhà không phải lật từng món mới biết. Nếu phát hiện món đã quá hạn ngay khi nhận, đó là lỗi của shop, người đặt nên báo ngay.
Với giỏ định giữ lại để biếu tiếp, hãy tính ngày người nhận sau sẽ mở giỏ chứ không phải ngày bạn mang đi. Một hộp bánh còn hạn hai tuần vẫn có thể quá hạn khi tới tay người thứ hai nếu họ cũng để dành.
Dặn người nhận lớn tuổi
Gửi một tin nhắn ngắn, rõ, có thứ tự. Người lớn tuổi thường để giỏ quà nguyên vì quý, hoặc chờ con cháu về mới mở. Một tin nhắn kiểu "Mẹ gỡ màng ra, để nho vào tủ lạnh, ăn trước trong hai ngày, các hộp còn lại để tủ khô" giúp tránh lãng phí.
Nhờ chụp hạn dùng. Đề nghị người nhận chụp mặt sau các món gửi bạn. Bạn đọc hạn giúp và nhắn lại món nào dùng trước. Chữ in trên bao bì thường nhỏ, người lớn tuổi khó đọc.
Đặt giỏ vừa sức. Đây là bài học cho lần sau: với người sống một mình hay hai ông bà, giỏ nhỏ, ít món tươi dễ dùng hết hơn. Không phải chọn món gì, mà là chọn cỡ giỏ.
Đừng dặn quá nhiều. Ba bốn ý là đủ. Dặn mười điều, người nhận sẽ nhớ được một hai và ngại hỏi lại.
Gọi điện vào ngày hôm sau. Hỏi thăm và hỏi luôn giỏ đã tách chưa, có món nào hỏng không. Phát hiện sớm thì còn kịp báo shop. Cuộc gọi này cũng là lúc bạn biết giỏ có hợp với ông bà không, để lần sau đặt cho đúng cỡ.
Phát hiện món hỏng sau vài ngày: làm gì
Có những lỗi chỉ lộ ra khi đã cất giỏ được vài hôm. Cách xử lý tuỳ thời điểm và loại lỗi:
| Phát hiện | Có thể do | Làm gì |
|---|---|---|
| Hộp bánh mở ra bị mốc dù còn hạn | Lỗi sản xuất hoặc bảo quản trước khi giao | Chụp ảnh hạn dùng và chỗ mốc, báo người đặt để liên hệ shop |
| Chai rỉ nắp, ướt đáy tủ | Nắp không kín từ trước hoặc va đập khi giao | Chụp ảnh, kiểm các món bị thấm, báo shop |
| Trái cây hỏng từ bên trong | Quả chín quá hoặc dập ngầm | Khó khiếu nại sau nhiều ngày, rút kinh nghiệm tách giỏ sớm |
| Món quá hạn chưa ai để ý | Shop giao hàng cận hạn hoặc quá hạn | Chụp ảnh, báo shop; đây là lỗi shop không được để xảy ra |
| Côn trùng trong túi hạt, gói trà | Bao bì hở hoặc bảo quản kém | Không dùng, chụp ảnh, báo shop |
Trong các trường hợp trên, người nhận chỉ cần chụp ảnh và báo người đặt. Người đặt có tin nhắn, danh sách món và chứng từ, sẽ làm việc với shop thuận tiện hơn.
Hãy giữ lại bao bì của món hỏng tới khi shop trả lời, vì số lô và ngày sản xuất in trên đó giúp shop truy lại nguồn hàng.
Dùng lại vỏ giỏ, hộp quà
Giỏ mây, hộp gỗ, hộp giấy cứng có nắp thường bền và đẹp, nhiều nhà dùng tiếp nhiều năm. Trước khi dùng lại, lau sạch, phơi chỗ thoáng cho khô hẳn; giỏ mây đã thấm nước trái cây mà cất ngay vào tủ sẽ lên mốc trong vài tuần.
Giấy rơm khô có thể giữ lại để chèn đồ khi gửi quà lần sau. Giấy rơm đã ẩm, ám mùi trái cây thì nên bỏ. Nơ và dây ruy băng còn tốt có thể cuộn lại dùng tiếp.
Hộp có vách chia dùng rất tốt để đựng gia vị, đồ khâu, đồ văn phòng phẩm. Hộp gỗ có nắp có thể dùng đựng giấy tờ, ảnh cũ. Đây không phải chuyện tiết kiệm, mà là cách để món quà ở lại lâu hơn trong nhà người nhận. Với người đặt quà thường xuyên, chọn shop dùng vỏ giỏ bền cũng là một cách để quà có giá trị dài hơn.
Khi người khác nhận giỏ hộ
Giỏ quà nhiều khi được lễ tân, bảo vệ, hàng xóm hay đồng nghiệp nhận thay. Giỏ có thể nằm ở đó vài giờ tới cả ngày, nên người đặt và người nhận cần lưu ý:
- Người đặt nhắn người nhận ngay khi shop báo đã giao hộ, ghi rõ ai đang giữ giỏ và ở đâu.
- Nhờ người nhận hộ để giỏ chỗ mát, tránh nắng, không đặt dưới đất ở sảnh có nhiều người qua lại.
- Nếu giỏ có món cần để lạnh, đừng để người khác nhận hộ quá lâu; hẹn giao lại khi người nhận có mặt thì tốt hơn.
- Người nhận khi lấy giỏ về nên kiểm và chụp ảnh ngay, vì lỗi phát hiện lúc này vẫn còn được tính là lỗi khi giao.
- Cảm ơn người đã nhận hộ. Nhiều lễ tân, bảo vệ nhận đồ giúp không thuộc trách nhiệm của họ.
Với giỏ có trái cây, nhận hộ qua đêm là tình huống nên tránh. Nếu biết người nhận vắng, người đặt nên đổi ngày giao ngay từ đầu.
Tình huống: giỏ quà sinh nhật cho ông bà ở quê
Anh Phúc làm việc ở TP.HCM, đặt giỏ quà mừng sinh nhật ông giao tới nhà ông bà ở Quảng Trị. Giỏ có nho, táo, một hộp bánh bông lan, trà, hạt và một chai nước ép. Anh biết ông bà quý quà, thường để nguyên giỏ trên bàn giữa nhà vài ngày cho con cháu về xem.
Trước khi giỏ tới, anh nhắn bà: "Bà chụp giỏ gửi cháu rồi gỡ màng nhé. Nho và bánh để tủ lạnh, ông bà dùng trong hai ba ngày. Táo, trà, hạt để chỗ mát. Chai nước ép mở rồi thì cất tủ lạnh." Bà chụp ảnh gửi lại, anh thấy hộp bánh có hạn dùng ngắn nhất, nhắn bà dùng trước.
Hôm sau anh gọi điện. Bà nói đã tách giỏ, để lại giỏ mây trống trên bàn cho đẹp, con cháu về vẫn thấy quà. Không món nào bị hỏng, và giỏ mây được bà dùng đựng hoa quả cả năm sau đó.
Câu hỏi thường gặp
Giỏ quà có nên để nguyên màng bọc vài ngày cho đẹp không?
Không nên nếu giỏ có trái cây hay món tươi. Màng bọc giữ hơi ẩm làm quả nhanh hỏng và món khô dễ ám ẩm. Nếu muốn giữ hình thức, có thể gỡ màng, tách món tươi ra, giữ phần vỏ giỏ và món khô trưng bày.
Món trong giỏ quà nên dùng theo thứ tự nào?
Ưu tiên trái cây mềm và món có hạn dùng ngắn như bánh, mứt làm thủ công, sau đó tới các món đã mở nắp, cuối cùng là đồ khô đóng gói còn hạn dài. Luôn kiểm hạn ghi trên bao bì.
Hạn sử dụng và sử dụng tốt nhất trước khác nhau thế nào?
Hạn sử dụng là mốc sau đó nhà sản xuất không còn bảo đảm chất lượng và an toàn. Sử dụng tốt nhất trước nói về chất lượng tốt nhất của món. Với cả hai, cách an toàn là dùng trước mốc ghi trên bao bì.
Phát hiện món trong giỏ quà bị hỏng sau vài ngày thì có báo shop được không?
Được, nhất là khi món còn trong hạn mà đã hỏng, hoặc bao bì hở. Chụp ảnh rõ hạn dùng và chỗ hỏng, báo người đặt để liên hệ shop. Trái cây hỏng sau nhiều ngày thì khó xác định lỗi hơn.
Giỏ mây đựng trái cây dùng lại thế nào cho khỏi mốc?
Lau sạch nước trái cây, phơi chỗ thoáng có nắng nhẹ cho khô hẳn rồi mới cất. Không cất giỏ còn ẩm vào tủ kín. Giấy rơm ẩm hoặc ám mùi nên bỏ đi.