Muốn có hoá đơn cho đơn quà, bạn phải hỏi trước khi chốt đơn, gửi đủ thông tin người mua bằng tin nhắn và hẹn rõ ngày shop gửi hoá đơn. Hoá đơn xin sau vẫn có thể được, nhưng mỗi ngày trôi qua là một lần shop phải lục lại sổ sách; với shop nhỏ, bạn có thể chỉ nhận được phiếu thu thay vì hoá đơn.
Anh Khoa làm hành chính ở một công ty tại Hải Phòng, được giao đặt hai mươi hộp quà gửi khách hàng ở Hà Nội, Bắc Ninh và Quảng Ninh. Quà giao xong, phòng kế toán hỏi hoá đơn, shop bảo "để cuối tháng". Cuối tháng shop nói tên công ty ghi sai, phải làm lại. Bài này đi theo đúng thứ tự anh Khoa lẽ ra nên làm: hỏi gì, gửi gì, kiểm gì, và làm gì khi hoá đơn không tới.
Hỏi trước khi chốt: shop có xuất hoá đơn không
Không phải nơi bán quà nào cũng xuất được loại hoá đơn bạn cần. Một cửa hàng nhỏ làm bánh tại nhà, một hộ kinh doanh hay một doanh nghiệp có thể khác nhau về loại chứng từ họ phát hành. Cách duy nhất để khỏi bất ngờ là hỏi ngay từ đầu, trước khi chuyển đồng nào.
Tin nhắn mẫu: "Chào shop, đơn này mình cần hoá đơn ghi tên công ty. Shop xuất được không, xuất loại nào, sau bao lâu kể từ khi giao, và giá trên hoá đơn có khác giá báo không?" Câu cuối quan trọng: một số nơi báo giá chưa gồm thuế, khi xuất hoá đơn mới cộng thêm. Biết trước để bạn trình duyệt đúng số tiền với cấp trên.
Nếu shop trả lời không xuất được hoá đơn, bạn vẫn có quyền đề nghị chứng từ khác. Theo khoản 1 Điều 29 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15, người kinh doanh có trách nhiệm cung cấp hoá đơn, chứng từ, tài liệu liên quan đến giao dịch theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu của người tiêu dùng. Một phiếu thu ghi rõ món, số lượng, số tiền, ngày, chữ ký người bán là mức tối thiểu nên có. Còn phiếu thu có đủ để công ty bạn hạch toán hay không là câu hỏi dành cho kế toán của bạn, nên hỏi họ trước khi đặt.
Thông tin người mua gửi shop trong một tin nhắn
Hoá đơn sai một chữ là phải làm lại, và việc làm lại thường kéo dài hơn việc làm mới. Gửi shop đầy đủ trong một tin nhắn duy nhất, sao chép từ giấy tờ của công ty chứ không gõ lại theo trí nhớ:
- Tên đơn vị mua đúng như trên giấy đăng ký, kể cả chữ viết tắt và dấu câu.
- Mã số thuế của đơn vị.
- Địa chỉ đơn vị theo giấy đăng ký, đã cập nhật tên tỉnh, xã sau sắp xếp đơn vị hành chính nếu công ty đã làm thủ tục thay đổi.
- Email nhận hoá đơn điện tử, nên là email chung của phòng kế toán chứ không phải email cá nhân.
- Hình thức thanh toán: chuyển khoản hay tiền mặt.
- Tên hàng mong muốn trên hoá đơn và số lượng, nếu công ty có yêu cầu riêng về cách ghi.
Một sơ suất hay gặp: người đặt ghi địa chỉ giao quà vào ô địa chỉ người mua. Địa chỉ trên hoá đơn là địa chỉ của đơn vị mua, không phải nơi nhận quà. Với đơn giao nhiều nơi, điều này càng dễ lẫn. Bạn nên nhắn rõ "địa chỉ trên hoá đơn" và "địa chỉ giao" thành hai dòng riêng.
Đơn quà nhiều địa chỉ: một hoá đơn hay nhiều hoá đơn
Khi gửi quà cho nhiều người nhận, cách gộp hoá đơn ảnh hưởng tới việc đối chiếu của kế toán. Cách thường dùng:
| Cách làm | Hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Một hoá đơn gộp toàn bộ đơn | Cùng một lần đặt, cùng một khoản thanh toán | Xin shop kèm bảng kê người nhận và ngày giao để đối chiếu |
| Mỗi đợt giao một hoá đơn | Quà chia nhiều ngày, thanh toán theo đợt | Ghi mã đợt trong nội dung chuyển khoản cho khớp |
| Tách theo phòng ban hay khoản chi | Công ty chia ngân sách quà theo bộ phận | Nói trước khi đặt để shop tách đơn ngay từ đầu |
| Phí giao ghi riêng hay gộp | Kế toán cần tách phí giao khỏi giá quà | Hỏi shop có ghi được dòng phí giao riêng không |
Bảng kê người nhận là thứ shop không tự gửi nếu bạn không xin. Bảng gồm tên người nhận, địa chỉ giao, món, ngày giờ giao, ảnh xác nhận. Kèm bảng này, hoá đơn gộp trở nên dễ đối chiếu, và nếu một hộp giao lỗi, bạn chỉ ra được ngay hộp nào cần đổi.
Nhận hoá đơn điện tử: kiểm sáu chỗ trong năm phút
Hoá đơn điện tử thường được gửi qua email dưới dạng tệp kèm và thông tin tra cứu. Khi nhận, mở ra kiểm ngay theo thứ tự này, đừng chuyển thẳng cho kế toán mà chưa đọc:
- Tên đơn vị mua và mã số thuế khớp từng ký tự với thông tin bạn đã gửi.
- Địa chỉ đơn vị mua đúng địa chỉ trên giấy đăng ký.
- Tên hàng, số lượng, đơn vị tính khớp với đơn đã chốt.
- Tổng tiền khớp với số bạn đã thanh toán, kể cả thuế và phí giao nếu có.
- Ngày trên hoá đơn hợp lý so với ngày giao dịch.
- Thông tin tra cứu dùng được: bạn mở được hoá đơn bằng mã tra cứu mà shop cung cấp.
Phát hiện sai ở bước nào, trả lời ngay vào chính email đó và nhắn lại shop qua kênh đặt hàng, chỉ rõ dòng sai và nội dung đúng. Sửa sớm trong cùng kỳ thường đơn giản hơn nhiều so với để sang kỳ sau. Cách sửa cụ thể (điều chỉnh hay thay thế) là việc của bên xuất hoá đơn; bạn chỉ cần nêu rõ chỗ sai và giữ lại email trao đổi.
Mốc thời gian: đặt, giao và nhận hoá đơn
Với đơn quà công ty, việc của bạn chưa xong khi quà tới tay người nhận. Lịch dưới đây giúp anh Khoa, và bạn, không bị kế toán hỏi dồn vào cuối tháng:
| Thời điểm | Việc của người đặt | Việc nên đề nghị shop |
|---|---|---|
| Trước khi chốt đơn | Hỏi shop xuất hoá đơn loại nào, giá đã gồm thuế chưa | Báo rõ có xuất được không và sau bao lâu |
| Lúc chốt đơn | Gửi một tin nhắn đủ thông tin người mua, kèm danh sách người nhận | Nhắc lại thông tin bằng chữ để hai bên cùng đối chiếu |
| Lúc thanh toán | Chuyển khoản từ tài khoản công ty nếu kế toán yêu cầu, ghi mã đơn | Xác nhận đã nhận tiền |
| Sau khi giao xong | Gom ảnh xác nhận từng người nhận | Gửi bảng kê người nhận và ngày giao |
| Trong hạn shop đã hẹn | Mở hoá đơn, kiểm sáu chỗ, chuyển kế toán | Gửi hoá đơn điện tử và mã tra cứu |
Bước hay bị bỏ qua là chuyển khoản từ đâu. Một số công ty yêu cầu khoản chi mua quà phải đi từ tài khoản công ty; nếu bạn ứng tiền túi trả trước rồi xin hoàn ứng, hãy hỏi kế toán trước xem cần thêm giấy tờ gì. Hỏi trước một câu đỡ hơn nhiều so với phải nhờ shop làm lại chứng từ sau khi đơn đã xong.
Mua quà cá nhân có cần hoá đơn không
Với quà bạn tự bỏ tiền mua cho người thân, hoá đơn không bắt buộc với bạn, nhưng một chứng từ ghi rõ món và số tiền vẫn có ích. Khi món quà có vấn đề, chứng từ giúp bạn chứng minh đã mua gì, ở đâu, ngày nào. Khi người nhận cần đổi món, chứng từ giúp shop tìm lại đơn nhanh hơn.
Điều cần nhớ là đừng để hoá đơn hay phiếu thu đi kèm món quà tới tay người nhận, trừ khi bạn muốn. Dặn shop: "Chứng từ gửi riêng cho mình qua tin nhắn hoặc email, trong hộp quà không để phiếu giá." Với giỏ quà, hộp bánh, nhiều shop có thói quen kẹp phiếu giao hàng có ghi giá; một câu dặn trước là đủ để tránh.
Nếu bạn ở nước ngoài và đặt quà về Việt Nam, xin chứng từ dạng điện tử gửi về email. Đừng nhờ người nhà ở quê đi lấy phiếu thu giấy tại cửa hàng, vừa phiền vừa lộ món quà.
Thêm một lý do để giữ chứng từ của quà cá nhân: khi bạn cần nhờ ngân hàng tra soát một giao dịch thẻ, hay cần đòi hoàn tiền vì shop không giao, chứng từ ghi rõ món và ngày là thứ đầu tiên người xử lý hỏi tới. Một tấm ảnh phiếu thu chụp gọn trong điện thoại, đặt tên theo ngày và người nhận, tốn của bạn chưa tới một phút.
Shop hẹn mãi không gửi hoá đơn: các bước nâng dần
Hoá đơn trễ hay xảy ra ở mùa cao điểm cuối năm. Đi từng bước, mỗi bước để lại dấu vết bằng chữ:
| Mốc | Việc làm | Câu nhắn mẫu |
|---|---|---|
| Quá hạn shop đã hẹn | Nhắc lại qua kênh đặt hàng | "Shop hẹn gửi hoá đơn đơn ngày 12/12 trước thứ Sáu, nay chưa thấy, shop kiểm giúp mình nhé." |
| Vài ngày sau vẫn im | Gửi email kèm tin nhắn chốt đơn và biên nhận | "Mình gửi lại thông tin xuất hoá đơn và chứng từ thanh toán, đề nghị shop phản hồi ngày gửi cụ thể." |
| Shop từ chối không lý do | Yêu cầu trả lời bằng chữ về lý do | "Shop cho mình biết lý do không xuất được và cung cấp chứng từ thay thế." |
| Vẫn không giải quyết | Gửi yêu cầu thương lượng chính thức | Nêu đơn hàng, ngày mua, số tiền, yêu cầu cụ thể, thời hạn trả lời |
Theo khoản 2 Điều 31 của Luật số 19/2023/QH15, người kinh doanh có trách nhiệm thông báo cho người tiêu dùng về việc tiếp nhận phản ánh, yêu cầu, khiếu nại trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được. Bạn có thể nhắc mốc này một cách nhã nhặn trong email. Với khách là công ty mua quà để tặng, có nhiều điểm khác người tiêu dùng cá nhân, nên kế toán hoặc pháp chế của công ty là người quyết định bước tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Shop nhỏ bán quà online có bắt buộc xuất hoá đơn không?
Tuỳ shop là hộ kinh doanh, doanh nghiệp hay cá nhân bán nhỏ lẻ mà loại chứng từ họ phát hành khác nhau. Bạn nên hỏi trước khi chốt đơn. Nếu shop không xuất được hoá đơn, đề nghị phiếu thu ghi rõ món, số lượng, số tiền, ngày và chữ ký người bán.
Xin hoá đơn sau khi quà đã giao có được không?
Nhiều shop vẫn xuất được nếu bạn xin sớm và gửi đủ thông tin người mua. Càng để lâu càng khó vì shop phải đối chiếu lại đơn cũ. Cách chắc nhất là nói nhu cầu hoá đơn ngay lúc đặt và hẹn rõ ngày gửi.
Địa chỉ trên hoá đơn ghi địa chỉ giao quà hay địa chỉ công ty?
Ghi địa chỉ của đơn vị mua theo giấy đăng ký, không phải nơi nhận quà. Khi nhắn shop, tách thành hai dòng riêng là địa chỉ trên hoá đơn và địa chỉ giao để shop không nhầm, nhất là với đơn giao nhiều nơi.
Giá trên hoá đơn cao hơn giá shop báo thì sao?
Có thể shop báo giá chưa gồm thuế hoặc chưa gồm phí giao. Bạn nên hỏi rõ ngay lúc đặt rằng giá báo đã gồm những gì. Nếu đã thoả thuận giá trọn gói mà hoá đơn ghi cao hơn số đã trả, đề nghị shop giải thích và sửa.
Có cách nào để người nhận không thấy phiếu giá trong hộp quà?
Dặn shop gửi chứng từ riêng cho bạn qua tin nhắn hoặc email và không kẹp phiếu giá, phiếu giao có ghi số tiền trong hộp. Nhắc thêm lần nữa khi duyệt ảnh trước giờ giao để chắc người đóng hộp đã biết.
Hoá đơn ghi sai tên công ty thì làm gì?
Trả lời ngay vào email hoá đơn và nhắn shop qua kênh đặt hàng, chỉ rõ dòng sai và nội dung đúng, kèm lại thông tin bạn đã gửi trước đó. Sửa trong cùng kỳ thường nhanh hơn; cách sửa cụ thể do bên xuất hoá đơn thực hiện.