Gửi quà liên tỉnh có hai đường: tự gửi món đồ đi qua đơn vị vận chuyển hoặc nhà xe, hay đặt một shop ngay ở tỉnh người nhận làm và giao tại chỗ. Đồ tươi, dễ vỡ, cần đúng ngày thì đặt tại chỗ. Đồ bền, đồ tự tay làm, đặc sản quê mình mà nơi kia không có thì gửi đi, nhưng phải tính dư thời gian và khai giá trị cho đúng.
Bài này giúp bạn quyết định món nào đi đường nào, ước lượng thời gian thực tế, chuẩn bị kiện hàng ở mức người gửi tự làm được, và dặn người nhận khi hàng tới bến hoặc tới bưu cục. Chuyện đóng gói chuyên sâu cho shop là đề tài riêng; ở đây là góc của một người gửi quà cho người thân.
Món nào gửi đi xa, món nào đặt tại chỗ
Câu hỏi đầu tiên không phải gửi bằng gì, mà là món đó có chịu được đường xa không. Bảng dưới chia theo tính chất món quà:
| Loại món | Nên | Vì sao |
|---|---|---|
| Bánh kem, hoa tươi, trái cây chín | Đặt shop ở tỉnh người nhận | Hỏng, dập, héo chỉ sau vài giờ xóc |
| Đồ ăn khô, bánh đóng gói, trà, hạt | Gửi đi được | Chịu được vài ngày, ít vỡ |
| Đồ tự làm như mứt, bánh in, đồ khô nhà làm | Gửi đi, đóng kín, ghi ngày làm | Đây là món không ai làm thay bạn được |
| Món nước, mắm, đồ có dầu | Gửi đi nếu bọc nhiều lớp và hỏi trước bên nhận gửi | Đổ ra là hỏng cả kiện, có nơi không nhận |
| Đồ dễ vỡ như gốm, ly, khung kính | Gửi đi, khai rõ hàng dễ vỡ | Cần chèn kỹ và đơn vị nhận biết để xếp |
| Quần áo, đồ dùng, sách vở | Gửi đi | Bền, nhẹ, rủi ro thấp |
Nhiều món quà hay nhất là kết hợp: một hộp đồ nhà làm gửi đi từ tuần trước, cộng một bó hoa đặt shop ở tỉnh kia giao đúng ngày. Người nhận được cả hương vị của bạn lẫn sự tươi mới đúng dịp.
Ba đường gửi đồ đi tỉnh khác
Nếu đã quyết định gửi món đồ đi, bạn sẽ chọn giữa ba kiểu dịch vụ. Không nêu tên đơn vị nào, chỉ so theo cách vận hành:
| Đường gửi | Thời gian thường gặp | Hợp với |
|---|---|---|
| Đơn vị chuyển phát, giao tới tận nhà | Thường một đến vài ngày tuỳ quãng đường và tuyến | Đồ bền, cần giao tận nhà, có mã theo dõi |
| Gửi theo xe khách, người nhận ra bến lấy | Có khi trong ngày nếu có chuyến thẳng | Đồ cần nhanh, người nhận ở gần bến và đi lấy được |
| Nhờ người quen đi cùng chuyến | Theo lịch của người quen | Món nhỏ, quý, cần người cầm tay |
Phí giao thường tính theo khối lượng, kích thước kiện và quãng đường; hàng cồng kềnh hoặc cần giao nhanh tính cao hơn. Hỏi trực tiếp nơi gửi trước khi đóng gói, vì kích thước hộp quyết định khá nhiều.
Gửi theo xe khách nhanh nhưng phụ thuộc người nhận ra bến đúng giờ. Bến xe ở tỉnh có thể xa nhà người nhận cả chục cây số, và hàng để lâu ở bến có thể bị tính phí lưu. Với người lớn tuổi không tự đi được, đường chuyển phát tận nhà an toàn hơn dù chậm hơn.
Chuẩn bị kiện quà ở mức người gửi tự làm
Bạn không cần thành thợ đóng gói, nhưng có vài việc cơ bản quyết định món quà tới nguyên hay vỡ. Hình dung anh Khôi ở Hải Phòng gửi hộp mứt và bộ chén cho bà ngoại ở Lâm Đồng dịp Tết:
- Bọc từng món riêng. Mỗi chén một lớp giấy rồi một lớp màng bọc có bọt khí, hộp mứt bọc túi kín miệng.
- Chọn thùng vừa, không quá rộng. Thùng to quá thì đồ xô dịch bên trong, nhỏ quá thì chèn không được.
- Chèn kín khe hở bằng giấy vo hoặc vật liệu chèn, lắc thử không nghe tiếng va.
- Dán băng keo kín các mép, đặc biệt đáy thùng, dán thêm chữ thập ở đáy với thùng nặng.
- Ghi người nhận, địa chỉ mới sau sắp xếp hành chính, một mốc nhận đường và số liên hệ ngay mặt trên, thêm một bản ghi trong thùng phòng khi phiếu bên ngoài rách.
- Ghi rõ "hàng dễ vỡ" bằng chữ to và báo miệng cho người nhận gửi.
Nếu trong thùng có đồ ăn tự làm, ghi ngày làm và hạn nên dùng trên mỗi gói. Người nhận lớn tuổi hay để dành, có khi để quá lâu; một mẩu giấy ghi "dùng trước ngày…" giúp bà không phải đoán.
Lịch mẫu cho một kiện quà Tết gửi liên tỉnh
Mùa Tết là lúc gửi liên tỉnh nhiều nhất và cũng trễ nhiều nhất. Lịch dưới đây tính cho một kiện đồ khô gửi tới nơi cách vài trăm cây số, bạn điều chỉnh theo quãng đường thật:
| Thời điểm | Việc cần làm |
|---|---|
| Khoảng ba tuần trước Tết | Hỏi nơi gửi lịch nhận hàng cuối năm, ngày họ ngừng nhận và ngày nghỉ Tết |
| Khoảng hai tuần trước Tết | Mua, làm và đóng gói xong; chụp ảnh các món trước khi đóng |
| Mười đến mười hai ngày trước Tết | Gửi đi, giữ phiếu, nhắn mã theo dõi cho người nhận |
| Một tuần trước Tết | Kiểm hành trình; nếu chưa nhúc nhích thì hỏi ngay nơi gửi |
| Ba đến năm ngày trước Tết | Hàng nên tới tay; nếu chưa, đặt món thay thế ở shop tại chỗ |
| Sau khi nhận | Người nhận kiểm, chụp ảnh, báo lại cho bạn |
Mốc quan trọng nhất là ngày nơi gửi ngừng nhận hàng cuối năm, không phải ngày Tết. Nhiều người gửi đúng hai mươi tám tháng Chạp rồi mới biết kiện hàng sẽ nằm ở kho tới mùng sáu.
Khai giá trị và quyền đòi bồi thường
Khai đúng món và giá trị. Nhiều nơi gửi hỏi bạn khai giá trị hàng hoá. Khai thấp để đỡ phí thì khi mất hay vỡ, mức bồi thường cũng thấp theo. Món quý thì khai đúng và hỏi thêm về bảo hiểm hàng gửi nếu nơi đó có.
Chụp ảnh trước khi giao kiện. Một ảnh các món trước khi đóng, một ảnh thùng đã dán kín, một ảnh phiếu gửi. Khi có hư hỏng, đây là bằng chứng hàng đã đi ở tình trạng tốt.
Giữ phiếu gửi và mã theo dõi. Gửi mã cho người nhận để họ biết hàng tới đâu, đồng thời giữ bản gốc cho mình.
Dặn người nhận kiểm trước khi ký. Nếu thùng móp, rách, ướt, người nhận nên chụp ảnh ngay khi còn người giao đứng đó và ghi chú tình trạng khi ký nhận. Ký xong mới mở ra thì việc đòi bồi thường khó hơn nhiều.
Hỏi điều kiện bồi thường trước khi gửi. Mỗi đơn vị có quy định riêng về hàng dễ vỡ, đồ ăn, thời hạn báo hư hỏng. Hỏi trước còn hơn tranh cãi sau.
Tính thời gian sao cho kịp dịp
Thời gian giao liên tỉnh người ta báo thường là thời gian khi mọi thứ trôi chảy. Thực tế cần cộng thêm: thời gian gom hàng ở điểm gửi, ngày cuối tuần, ngày lễ, thời tiết xấu trên tuyến đường, và chặng cuối từ trung tâm tỉnh về xã. Với những nơi xa trung tâm, chặng cuối có khi lâu hơn cả chặng đường dài.
Một cách tính an toàn là lấy thời gian báo, nhân đôi, rồi lùi thêm một ngày. Ví dụ nơi gửi báo hai ngày, bạn gửi trước ít nhất năm ngày. Vào mùa Tết, khi mọi tuyến đều quá tải, gửi trước càng sớm càng tốt, và nên chọn hàng không hỏng để lỡ trễ vẫn không sao.
Nếu món quà buộc phải tới đúng ngày, đừng đặt cược hết vào đường gửi. Gửi món bền đi sớm, và đặt một món nhỏ ở shop tại chỗ giao đúng ngày như một lớp bảo hiểm. Nếu kiện hàng tới kịp, người nhận có hai niềm vui; nếu trễ, ngày đó vẫn không trống.
Dặn người nhận trước khi hàng tới
Người nhận biết trước thì việc nhận hàng liên tỉnh đỡ rắc rối hẳn, nhất là khi gửi qua xe khách. Nội dung cần nhắn cho người nhận hoặc người thân của họ:
- Hàng gửi bằng đường nào, dự kiến tới ngày nào, mã theo dõi hoặc biển số xe và giờ xe tới bến.
- Người nhận cần mang gì khi đi lấy: giấy tờ tuỳ thân, tên người gửi, mã phiếu.
- Trong thùng có gì, món nào dễ vỡ, món nào phải cất tủ lạnh ngay.
- Kiểm thùng thế nào trước khi ký, và chụp ảnh nếu thấy móp, ướt.
- Ai sẽ đi lấy nếu người nhận không tự đi được, để bạn báo tên người đó cho nhà xe.
Với ông bà lớn tuổi, đừng để họ tự ra bến xe. Nhờ một người trẻ trong nhà, hoặc chọn đường giao tận nhà ngay từ đầu.
Khi hàng đã tới, nhờ người nhận nhắn lại một câu và một tấm ảnh. Bạn yên tâm, và cũng biết lần sau đường này có đáng tin để gửi tiếp hay không.
Gửi tới vùng xa, xã đảo, vùng núi
Không phải nơi nào cũng có shop quà giao tới hay đơn vị chuyển phát vào tận nhà. Ở các xã vùng núi, xã đảo, hay thôn cách trung tâm xã cả chục cây số đường đất, hàng thường chỉ tới bưu cục hoặc điểm giao nhận của xã, rồi người nhận tự ra lấy hoặc chờ đợt chuyển tiếp.
Trước khi gửi tới những nơi này, hãy hỏi người nhận hoặc người quen ở đó: hàng thường về tới đâu, mấy ngày một chuyến, ai hay đi lấy giúp. Người địa phương biết rõ hơn bất cứ bảng tra cứu nào. Với xã đảo, lịch tàu và thời tiết biển quyết định nhiều hơn cả khoảng cách, mùa gió lớn có khi tàu nghỉ nhiều ngày.
Món gửi tới vùng xa nên bền hơn mức bình thường: không đồ tươi, không đồ phải giữ lạnh, đóng gói chịu được mưa ẩm. Ghi số liên hệ của một người ở trung tâm xã nếu người nhận ở sâu bên trong. Nếu muốn có món tươi vào đúng dịp, cách khả thi thường là gửi tiền nhờ người thân ở gần mua giúp ở chợ địa phương, kèm món đồ bạn gửi từ xa tới như phần quà có dấu ấn riêng.
Câu hỏi thường gặp
Gửi quà sang tỉnh khác nên gửi đồ hay đặt shop ở đó?
Đồ tươi, dễ hỏng như bánh kem, hoa, trái cây chín nên đặt shop ở tỉnh người nhận. Đồ bền, đồ tự làm hoặc đặc sản nơi bạn sống thì gửi đi được, nhưng cần gửi sớm và đóng gói kỹ.
Gửi hàng theo xe khách có ổn không?
Nhanh nếu có chuyến thẳng, nhưng người nhận phải ra bến lấy đúng giờ, có khi xa nhà và có thể bị tính phí nếu để lâu. Với người lớn tuổi, đường chuyển phát giao tận nhà thường an toàn hơn.
Có nên khai giá trị thấp để đỡ phí gửi không?
Không nên với món có giá trị. Khi hàng mất hoặc vỡ, mức bồi thường thường dựa trên giá trị đã khai. Món quý nên khai đúng và hỏi thêm về bảo hiểm hàng gửi nếu nơi gửi có.
Gửi quà liên tỉnh nên gửi trước bao lâu?
Lấy thời gian nơi gửi báo, nhân đôi rồi cộng thêm một ngày, và gửi sớm hơn nữa vào mùa Tết hay ngày lễ. Món buộc phải đúng ngày thì đặt thêm một món nhỏ ở shop tại chỗ cho chắc.
Hàng tới bị móp vỡ thì người nhận nên làm gì?
Chụp ảnh thùng ngay khi người giao còn đó, ghi chú tình trạng khi ký nhận, rồi chụp tiếp lúc mở. Gửi ảnh cho bạn để bạn làm việc với đơn vị gửi theo quy định bồi thường của họ.
Gửi đồ ăn tự làm đi xa cần chú ý gì?
Đóng kín từng gói, bọc nhiều lớp với đồ có nước hoặc dầu, ghi ngày làm và hạn nên dùng. Hỏi trước nơi gửi có nhận loại đồ ăn đó không và báo người nhận cất ngay khi tới.