Khi người giao tới mà người nhận vắng nhà, có bốn lựa chọn: chờ một lúc, gửi người nhận hộ đã được đồng ý, để quà ở chỗ an toàn khi người nhận cho phép, hoặc hẹn giao lại. Lựa chọn đúng phụ thuộc vào món quà, và nên được bạn quyết từ lúc đặt, không phải lúc người giao đang đứng trước cửa.
Phần lớn các đơn quà trả về shop không phải vì shop giao sai, mà vì người nhận không có ở đó và không ai biết phải làm gì tiếp. Người giao gọi bạn, bạn đang họp; gọi người nhận, máy để im lặng; sau mười phút họ phải đi tiếp đơn khác. Một dòng "phương án nếu vắng nhà" trong tin nhắn đặt hàng giải quyết gần hết những tình huống ấy.
Bốn lựa chọn khi người nhận vắng nhà
Mỗi lựa chọn hợp với một loại quà và một hoàn cảnh. Bảng dưới so sánh để bạn quyết trước:
| Lựa chọn | Hợp với | Rủi ro | Điều kiện |
|---|---|---|---|
| Chờ một lúc | Người nhận chỉ ra ngoài gần, sắp về | Người giao còn đơn khác, không chờ lâu được | Thời gian chờ thoả thuận trước với shop |
| Gửi người nhận hộ | Hàng xóm thân, người nhà ở gần, bảo vệ toà nhà | Quà qua tay thêm người, mất bất ngờ | Người nhận hộ đã đồng ý trước |
| Để ở chỗ an toàn | Đồ khô, không giá trị lớn, nhà có hiên kín | Mất, mưa ướt, nắng, động vật | Chính người nhận cho phép, có ảnh xác nhận |
| Hẹn giao lại | Đồ tươi, quà giá trị, quà cần trao tận tay | Lỡ ngày, có thể tính thêm phí giao lại | Shop còn chuyến, đồ còn giữ được |
Với bánh kem và hoa, lựa chọn thứ ba gần như luôn bị loại: để trước cửa vài tiếng là hỏng. Với hộp quà khô, sách, đồ dùng, lựa chọn thứ ba chấp nhận được khi nhà có hiên kín, khu dân cư yên tĩnh và người nhận đồng ý.
Chọn giờ giao để ít gặp cảnh vắng nhà nhất
Cách tốt nhất để không phải xử lý chuyện vắng nhà là chọn đúng giờ ngay từ đầu. Mỗi kiểu người nhận có những khung giờ chắc chắn ở nhà khác nhau. Bảng dưới gợi ý theo các kiểu thường gặp:
| Người nhận | Khung giờ hay có nhà | Khung giờ hay vắng | Câu nên hỏi người thân |
|---|---|---|---|
| Người đi làm giờ hành chính | Sau giờ tan làm, cuối tuần | Cả ngày thường | Tối nay có đi đâu sau giờ làm không |
| Người lớn tuổi ở nhà | Giữa buổi sáng, đầu giờ chiều | Sáng sớm đi chợ, đi tập; chiều muộn đi dạo | Ông bà hay đi chợ, đi tập giờ nào |
| Người buôn bán tại nhà | Giờ mở cửa hàng | Giờ đi lấy hàng, giờ nghỉ trưa đóng cửa | Ngày đó có đi lấy hàng không |
| Học sinh, sinh viên | Buổi tối, ngày nghỉ | Giờ học, giờ học thêm | Lịch học thêm ngày đó thế nào |
| Người làm theo ca | Ngày nghỉ ca | Giờ đi ca, giờ ngủ bù | Tuần này làm ca nào |
Chú ý rằng ngày lễ, ngày giỗ, ngày sinh nhật là những ngày người nhận hay ra ngoài nhất, vì chính họ cũng đi ăn, đi thăm, đi chơi. Đặt quà đúng dịp mà không hỏi lịch hôm đó của người nhận là cách dễ nhất để gặp cửa khoá. Một câu hỏi khéo qua người thân, như "tối thứ bảy cả nhà có ở nhà không, mình định gọi điện", đủ để biết mà không làm lộ bất ngờ.
Một buổi chiều giao hỏng, và lẽ ra nên làm gì
Chị Quyên ở Đức, đặt bánh và hoa giao tới nhà bố mẹ ở Cần Thơ đúng ngày giỗ ông nội, để cả nhà có thêm chút ấm cúng sau buổi cúng. Chị chọn giao lúc năm giờ chiều. Hôm ấy bố mẹ chị đi thăm họ hàng, về muộn. Người giao tới, cổng khoá, gọi số mẹ chị không ai nghe, gọi chị thì bên Đức đang giữa buổi sáng, chị đang lái xe. Người giao chờ mười lăm phút rồi mang bánh về shop.
Chị Quyên không sai khi chọn giờ. Chỗ thiếu là chị không có phương án dự phòng. Nếu lúc đặt chị viết thêm một dòng: "Nếu nhà vắng, gửi cô Bảy nhà bên cạnh, cổng xanh, cô đã biết. Nếu cô Bảy cũng vắng, giao lại lúc bảy giờ tối", đơn hàng đã không hỏng, và người giao không phải gọi ai.
Phương án dự phòng không cần phức tạp. Nó chỉ cần trả lời: nếu không gặp người nhận thì gặp ai, nếu không gặp ai thì làm gì với món quà, và ai là người được quyết thay bạn khi bạn không nghe máy.
Người được quyết thay nên là người ở gần, nghe máy được trong giờ giao, và hiểu món quà đủ để chọn giữa giao lại hay gửi hàng xóm. Với người ở nước ngoài như chị Quyên, đó thường là một anh chị em ruột hoặc người bạn thân ở cùng thành phố với bố mẹ.
Dòng phương án dự phòng trong tin nhắn đặt hàng
Thêm vào cuối tin nhắn đặt hàng một đoạn ngắn theo mẫu dưới đây, thay các chỗ trong ngoặc:
- Nếu gọi người nhận không nghe: gọi (tên người dự phòng), số (số của người đó).
- Thời gian chờ tối đa tại nhà: (số) phút.
- Nếu vẫn không gặp ai: gửi (tên hàng xóm hoặc bảo vệ), ở (vị trí), người đó đã đồng ý nhận hộ.
- Nếu không gửi được ai: (để ở chỗ nào, chỉ với đồ khô) hoặc (mang về shop và giao lại lúc mấy giờ).
- Khi đã xử lý xong, nhắn cho (tên bạn) một ảnh xác nhận, nói rõ quà đang ở đâu, ai giữ.
- Người được quyết thay khi không liên lạc được với người đặt: (tên).
Đoạn này nghe có vẻ cẩn thận quá mức với một chiếc bánh. Nhưng người làm shop lâu năm đều nói rằng những đơn có sẵn phương án dự phòng gần như không bao giờ quay về shop, còn đơn không có thì cứ mười đơn giao vào nhà riêng lại có một hai đơn phải xử lý lúng túng.
Nếu bạn đặt nhiều lần với cùng một shop cho cùng một người nhận, hãy nhờ shop lưu sẵn đoạn dự phòng này cùng địa chỉ. Lần sau chỉ cần nhắn "dự phòng như cũ", và nhớ báo shop khi có gì thay đổi, như hàng xóm nhận hộ đã chuyển nhà.
Gửi hàng xóm nhận hộ: làm cho đúng
Hỏi trước, không hỏi lúc người giao đã tới. Hàng xóm nhận hộ là giúp đỡ, không phải nghĩa vụ. Nhờ người thân của người nhận hỏi trước một ngày, hoặc nếu bạn quen thì tự nhắn. Bất ngờ đẩy một hộp bánh cho người đang nấu cơm là làm khó họ.
Chọn người hay ở nhà vào giờ giao. Người lớn tuổi ở nhà trông cháu, chủ cửa hàng mở cửa cả ngày, là những người nhận hộ đáng tin. Người đi làm giờ hành chính thì không phù hợp cho đơn giao ban ngày.
Cho người nhận hộ biết món quà cần gì. Nếu là bánh kem, nói với họ cất giúp vào tủ lạnh; nếu là hoa, để chỗ mát. Họ không biết thì sẽ để món quà trên bàn ở phòng khách, cạnh cửa sổ có nắng.
Báo người nhận biết quà đang ở đâu. Ngay khi quà đã gửi hàng xóm, nhắn người nhận một tin: quà đang ở nhà cô Bảy bên cạnh. Đừng để họ về nhà rồi mới biết từ người khác, hoặc tệ hơn, không biết gì.
Cảm ơn người nhận hộ. Một tin nhắn cảm ơn, hoặc nhờ người nhận mang sang biếu lại một phần bánh, giữ cho mối quan hệ này dùng được lần sau.
Khi người giao đang đứng trước cửa và gọi bạn
Nếu bạn chưa kịp dặn phương án dự phòng, và đúng lúc này người giao gọi báo không có ai, làm theo thứ tự sau để quyết trong hai phút:
- Hỏi người giao có thấy dấu hiệu người nhà sắp về không: cổng mở, xe trong sân, đèn bật.
- Gọi hoặc nhắn ngay một người ở gần người nhận, hỏi họ có nhận hộ được không.
- Nếu món quà là đồ tươi và không ai nhận hộ, đề nghị shop mang về và giao lại vào một giờ cụ thể, hỏi shop có tính thêm phí giao lại không.
- Nếu món quà là đồ khô và chính người nhận đồng ý qua tin nhắn, cho phép để ở chỗ người nhận chỉ định, nhờ người giao chụp ảnh vị trí đặt.
- Ghi lại kết quả: quà đang ở đâu, ai giữ, giờ giao lại nếu có.
- Báo người nhận ngay khi liên lạc được.
Điều không nên làm là bảo người giao "cứ để đấy" khi người nhận chưa đồng ý. Món quà để trước cửa rồi mất, không ai chịu trách nhiệm rõ ràng: shop nói đã giao theo yêu cầu của bạn, người nhận nói không thấy gì. Muốn để ở chỗ nào đó, phải có lời đồng ý của người sẽ chịu rủi ro, tức người nhận.
Để quà trước cửa: khi nào chấp nhận được
Ở nhiều nơi, để hàng trước cửa là chuyện bình thường. Nhưng với quà tặng ở Việt Nam, cần cân nhắc kỹ hơn, vì quà thường có hình thức đẹp, dễ gây chú ý, và người nhận có khi không biết trước có quà để mà đề phòng.
Chỉ nên để trước cửa khi đủ cả bốn điều kiện: món quà là đồ khô, không dễ hỏng vì nắng mưa; giá trị không lớn; có chỗ khuất tầm nhìn từ đường như hiên trong, trong cổng đã khép; và chính người nhận đã đồng ý. Thiếu một điều kiện thì chuyển sang gửi người nhận hộ hoặc hẹn giao lại.
Khi để, nhờ người giao chụp hai ảnh: một ảnh cận món quà ở vị trí đặt, một ảnh xa thấy cả cửa nhà và số nhà nếu có. Gửi hai ảnh này cho người nhận ngay. Nếu người nhận về mà không thấy quà, đây là bằng chứng để bạn cùng shop tìm hiểu, và để nhận ra chỗ đặt có vấn đề mà lần sau tránh.
Với chung cư, để trước cửa căn hộ thường an toàn hơn nhà mặt phố, nhưng nhiều toà cấm để đồ ở hành lang. Hỏi người nhận quy định của toà trước khi đồng ý.
Câu hỏi thường gặp
Người giao có chờ được bao lâu khi người nhận vắng nhà?
Tuỳ shop, thường chỉ một khoảng ngắn vì còn đơn khác phải giao. Hỏi shop thời gian chờ tối đa lúc đặt hàng, và ghi rõ vào tin nhắn để người giao biết.
Có nên bảo người giao để quà trước cửa không?
Chỉ khi quà là đồ khô, giá trị không lớn, có chỗ khuất và chính người nhận đồng ý. Bánh kem, hoa tươi không nên để trước cửa. Luôn nhờ người giao chụp ảnh vị trí đặt.
Giao lại lần hai có mất thêm phí không?
Nhiều shop tính thêm phí cho lần giao lại, nhất là khi phải đi xa. Hỏi chính sách của shop lúc đặt, và cân nhắc giữa phí giao lại với việc gửi người nhận hộ.
Hàng xóm nhận hộ quà mà làm hỏng thì ai chịu?
Khi quà đã trao cho người nhận hộ theo yêu cầu của bạn, shop coi như đã giao xong. Vì vậy hãy chọn người đáng tin, và dặn họ cách giữ món quà nếu là đồ dễ hỏng.
Người nhận không nghe máy số lạ thì phòng thế nào?
Báo trước cho người nhận rằng sẽ có người giao gọi, hoặc ghi số một người dự phòng biết chuyện. Với người lớn tuổi, nhờ người thân ở gần làm đầu mối thay vì để shop gọi người nhận.
Đặt từ nước ngoài, lệch giờ, không nghe máy được thì sao?
Ghi sẵn phương án dự phòng trong tin nhắn đặt hàng và chỉ định một người ở Việt Nam được quyết thay khi không liên lạc được với bạn. Shop sẽ làm theo đó mà không cần chờ.